Krakowski Szlak Techniki

Krakowski Szlak Techniki jest jednym z nielicznych w Polsce miejskim szlakiem, którego tematem jest dziedzictwo przemysłowe. Swoim przebiegiem łączy najcenniejsze obiekty dziedzictwa przemysłowego, usytuowane w ścisłym centrum miasta i jego bliskim sąsiedztwie.

Krakowski Szlak Techniki
Budynek dworca kolejowego. Fot. Joergsam [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons
Na szlaku znajduje się 16 obiektów wyróżniających się ze względu na ich walory historyczne i architektoniczne, związanych z przemysłem, transportem, energetyką i gazownictwem, ochroną przeciwpowodziową i przeciwpożarową.

Większość obiektów została wzniesiona w XIX i XX wieku według projektów czołowych polskich specjalistów, ale niektóre są dziełem inżynierów z innych krajów Europy, co czyni je częścią europejskiego dziedzictwa. Niektóre wciąż funkcjonują, inne zostały zaadaptowane do pełnienia innych funkcji. Główną atrakcją trasy jest dawna zajezdnia tramwajowa, która została zaadaptowana w Muzeum Inżynierii Miejskiej, a znajdujący się w niej punkt biuro informacji o szlaku zapewnia szczegółowe informacje o jej obiektach.

Spacerując Krakowskim Szlakiem Techniki odwiedzimy następujące obiekty:

Stację kolejową Kraków wybudowaną w latach 1844-1847, współczesną formę architektoniczną uzyskał po przebudowach w latach 1869-1871 i 1892-1893.

Browar rodziny Götzów założony w 1840 roku przez Rudolfa Jenny, rozbudowany przez zięcia Juliusza Augusta Johna w połowie XIX wieku, sprzedany baronowi Janowi Götz-Okocimskiemu w roku 1904, upaństwowiony w 1946 roku, czynny do 2001 roku.

Wiadukt kolejowy i przekop Talowskiego wybudowany w latach 1896-1898, będący pierwszym w Krakowie dwupoziomowym skrzyżowaniem.

Elektrownię teatru miejskiego wzniesioną w 1893 roku w stylu historyzującym (neorenesansowym) według projektu J. Zawiejskiego. Pracowała do roku 1906. W budynku mieści się Scena Miniatura Teatru im. J. Słowackiego.

Kuźnię Zieleniewskich będącą najstarszą zachowaną częścią fabryki Ludwika Zieleniewskiego, działającej w tym miejscu w latach 1851-1886.

Krakowski Szlak Techniki
Budynek straży pożarnej. Fot. Mach240390 [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Strażnicę pożarniczą wybudowaną w latach 1877-1879 według projektu M. Moraczewskiego w stylu neogotyckim.

Most kolejowy będący jedenym z najstarszych krakowskich mostów, wybudowany w latach 1861-1863 nad starym korytem Wisły. Po zasypaniu starego koryta Wisły w latach 1878-1880 most kolejowy stał się wiaduktem nad ul. Grzegórzecką.

Przepust drogowy wybudowany około 1855 roku pierwotnie z bloków piaskowca. Kamienne ubytki uzupełniono betonem.

Elektrownię krakowską wzniesioną w latach 1904-1905. Rozbudowywana i modernizowana w latach 20. i 30. XX wieku. W 1957 roku produkowała 45% zużywanej w Krakowie energii elektrycznej. W 1976 roku zaprzestano produkcji energii elektrycznej, a w 1984 roku również ciepła i pary technologicznej.

Zajezdnię tramwajową stanowiącą część kompleksu komunikacyjnego wzniesionego na przełomie XIX i XX wieku.

Gazownię krakowską, która została wybudowana w latach 1856-1857. W 1968 roku zaprzestano produkcji gazu.

Przyczółki mostu Podgórskiego wybudowane w latach 1844-1850 według projektu inż. T. Kutschery. Most miał 145 m długości i 6,8 m szerokości. W 1925 roku most zamknięto, rozbiórkę zakończono w 1936 roku. Został zastąpiony przez most Piłsudskiego.

Most Piłsudskiego zaprojektowany przez zespół inżynierów: A. Witkowskiego, T. Zagnera, M. Zalewskiego pod kierunkiem prof. A. Pszenickiego. Został wybudowany w latach 1926-1931 na przyczółkach betonowych z lat 1911-1913. Most o długości 146 m został otwarty w 1933 roku.

Bulwary wiślane zostały zaprojektowane przez R. Ingardena, wykonane w latach 1907-1913.

Elektrownię podgórską wybudowaną w latach 1899-1900 dla Podgórza. Po połączeniu Podgórza z Krakowem w 1915 roku jej funkcję przejęła elektrownia krakowska. Budynek elektrowni w 1926 roku adaptowano na Miejski Dom Noclegowo-Kąpielowy dla bezdomnych.

Fabrykę Schindlera na terenie której w latach 1937-1939 działała Małopolska Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych „Rekord” Sp. z o.o. Pod koniec 1939 roku powiernikiem firmy został Oskar Schindler. W 1942 roku przejął zakład i prowadził działalność do 1944 roku, kiedy to fabrykę ewakuowano do Czech.

Fot. tyt.: Zygmunt Put Zetpe0202 [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons

You May Also Like