Cmentarz Powązkowski

Tuż obok Cmentarza Żydowskiego znajduje się najsłynniejsza nekropolia w Warszawie – Cmentarz Powązkowski, założony pod koniec XVIII wieku.

Cmentarz Powązkowski

Cmentarz Powązkowski, został założony w 1790 roku na gruntach przekazanych miastu przez rodzinę Szymanowskich. Początkowo zajmował powierzchnię około 2,6 ha, a poświęcony został 20 maja 1792 roku. Kilka miesięcy później poświęcono kościół p.w. św. Karola Boromeusza, zaprojektowany przez Dominika Merliniego. Na cmentarzu Kapituła Warszawska wzniosła murowane katakumby, które stały się miejscem spoczynku osób z otoczenia króla Stanisława Augusta oraz wielu osób zasłużonych dla kraju.

Początkowo mieszkańcy niechętnie przyjęli nowy cmentarz, położony daleko poza granicami ówczesnej Warszawy. Jednak po zamknięciu cmentarzy Świętokrzyskiego i na Koszykach nekropolia na Powązkach stała się jedynym miejscem pochówku dla katolików lewobrzeżnej Warszawy. Wraz z rozwojem miasta cmentarz powązkowski był wielokrotnie powiększany i dziś zajmuje 43 ha.

Po oddaniu do użytku cmentarza bródnowskiego, nekropolia powązkowska nabrała charakteru elitarnego. Swoje grobowce na Powązkach wznosiło ziemiaństwo, zamożne mieszczaństwo oraz arystokracja.

Cmentarz PowązkowskiW czasie II wojny światowej sama nekropolia nie ucierpiała zbytnio, chociaż na jej terenie działała Armia Krajowa. Znajdowały się tu składy broni, odbywały się wykłady wojskowe, przez mur cmentarza szmuglowano żywność do getta warszawskiego. Pod koniec wojny spłonął kościół i zabudowania kancelarii (m.in. archiwum cmentarne).

Wśród pochowanych ok. 1 miliona osób, znajduje się wielu znanych i zasłużonych dla kraju osób, m.in. żołnierze powstań narodowych, działacze niepodległościowi, wybitni pisarze, poeci, uczeni, artyści, myśliciele, lekarze, prawnicy. Część z nich spoczęła w założonej w 1925 roku Alei Zasłużonych. Po 1945 roku w roku budynku katakumb zorganizowano mauzoleum, gdzie złożono prochy zamordowanych w obozach koncentracyjnych.

W lipcu 2014 roku cmentarz powązkowski, razem z pięcioma pobliskimi nekropoliami tworzącymi zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach, został uznany za pomnik historii.