Kolegiata Najświętszego Zbawiciela w Dobrym Mieście

W Dobrym Mieście znajduje się jedna z największych świątyń na Warmii – Kolegiata Najświętszego Zbawiciela.

Kolegiata Najświętszego Zbawiciela w Dobrym Mieście
Fot. Bogitor [GFDL, CC-BY-SA-3.0 or CC BY-SA 2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons
Około 1341 roku biskup warmiński Herman utworzył dla diecezji warmińskiej kapitułę kolegiacką, osadzając ją w Pierzchałach koło Braniewa. Była to wówczas jedyna kapituła kolegiacka w państwie krzyżackim. W 1343 roku przeniesiono ją do Głotowa, a w 1347 roku do Dobrego Miasta, włączając do niej miejscowy kościół parafialny.

W latach 1357-1390 wzniesiono dla kanoników obecny kościół wraz z przylegającymi od północy zabudowaniami. Świątynia, o wymiarach zewnętrznych ok. 61,5 × 25,5 m, ma postać trójnawowej hali bez wydzielonego prezbiterium. Poprzedzona jest od zachodu wysoką, czworoboczną wieża, która była kilkakrotnie podwyższana.

W latach 1872–1882 kościół został poddany regotyzacji. Zniszczono wówczas bezpowrotnie wiele zabytków. Z 15 ołtarzy zachowało się do dzisiaj pięć, kolejne cztery to dzieła pseudogotyckie z końca XIX w.

Ołtarz główny powstał w latach 1743-1748, ufundowany przez biskupa Adama Stanisława Grabowskiego, ozdobiony rzeźbami męczenników Wojciecha i Stanisława. W nawie południowej znajduje się ołtarz mariacki – tryptyk z około 1430 roku. W nawie północnej – późnogotycki tryptyk (niegdyś pentaptyk) św. Anny z około 1520 roku z rzeźbioną grupą św. Anny Samotrzeć. Przy drugim filarze południowym znajduje się ołtarz św. Sebastiana z 1642 roku, obecnie czczony jako ołtarz Madonny Dobromiejskiej. Po przeciwległej stronie znajduje się ołtarz Trójcy Świętej z końca XVII wieku z wybitną późnogotycką rzeźbą Tron Łaski z początku XVI w.

Interesującymi zabytkami świątyni są również: ambona z 1693 roku, ufundowana przez biskupa Zbąskiego i dziekana dobromiejskiego Jerzego Ignacego Teschnera, a także ogrodzenie chrzcielnicy z 1670–80 i stalle z 1673 ze stopniami w kształcie lwów, zachowane z pierwotnych stalli gotyckich z końca XIV w.

Biblioteka kapitulna pełni obecnie funkcję muzeum i jest udostępniona zwiedzającym. Można w nim zobaczyć pozostałości dawnego wyposażenia kolegiaty. Bogaty skarbiec i księgozbiór uległ niestety rozproszeniu po ostatniej wojnie. Biblioteka została wywieziona w czasie wojen ze Szwedami.

Fot. tyt.: Bogitor [GFDL, CC-BY-SA-3.0 or CC BY-SA 2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons

Może Ci się spodobać