Golubska warownia pogranicza

Średniowieczna warownia w Golubiu-Dobrzyniu dzięki turniejom rycerskim jest jedną z najbardziej znanych twierdz w Polsce.

Golubska warownia pograniczaPod koniec XIII wieku w drodze wymiany z biskupem włocławskim Ziemia Dobrzyńska znalazła się w rękach Krzyżaków. Zakon dość szybko rozpoczął umacnianie południowej granicy państwa i w latach 1293-1295 wznieśli pierwsze fragmenty murowanej twierdzy.

Golubski zamek powstał w czterech etapach. W pierwszym zbudowano mury obwodowe z dziedzińcem pośrodku. W latach 1302-1306, za czasów mistrza Konrada von Sacka, powstało skrzydło zachodnie z bramą wjazdową oraz południowe z kaplicą na piętrze, kapitularzem i infirmerią pomiędzy nimi. Sale skrzydła południowego otrzymały sklepienia krzyżowo-żebrowe, zaś kaplica – gwiaździste.

Około 1330 roku dobudowano pozostałe skrzydła zamku, tworząc w ten sposób warownię, typową dla wcześniej zbudowanych zamków krzyżackich. Niemal idealnie kwadratowa posiadała od strony północnej gdanisko (dansker) oraz wieżę w północno-zachodnim narożniku (prawdopodobnie nigdy nie ukończoną).

Golubska warownia pograniczaW tym czasie golubski zamek musiał stawić czoła wojsk Władysława Łokietka, które jednak nie zdobyły warowni. Dopiero latem 1410 roku została zajęta przez wojska polskie. Kilka miesięcy później zamek wrócił we władanie Krzyżaków.

W 1422 roku podczas tzw. wojny golubskiej wojska polskie zdobyły zamek, częściowo niszcząc jego mury oraz wieżę północno-zachodnią. Mimo zniszczeń Golub powrócił we władanie Krzyżaków, a odbudowa warowni trwała aż do połowy XV wieku. Po wybuchu wojny trzynastoletniej w 1454 roku ponownie znalazł się polskich rękach.

W XVI wieku zamek w Golubiu był siedzibą starosty michałowskiego. Jego dawny blask przywróciła dopiero księżna Anna Wazówna, która urzędowała w Golubiu (latem) oraz w Brodnicy (w zimie).

W latach 1616-23 Anna Wazówna przebudowała pokrzyżacki zamek na cele rezydencjonalne. Zmieniono podział wnętrz (poza skrzydłem południowym) oraz poszerzono klatki schodowe. Mury zostały zwieńczone renesansowe attyki pokryte dekoracją sgraffitową, a w narożach wzniesiono okrągłe wieżyczki.

Po śmierci Anny Wazówny golubskim zamkiem zarządzały jeszcze trzy kobiety: królowa Konstancja Austriaczka (druga żona Zygmunta III Wazy), jej córka Anna Katarzyna oraz Cecylia Renata (żona Władysława IV). W XVII wieku, głównie za sprawą wojen ze Szwedami, zamek zaczął stopniowo upadać. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku władze pruskie przeznaczyły golubską warownię na urzędy i mieszkania dla zarządców okolicznymi terenami. W XIX stuleciu w zamku działało m.in. więzienie oraz szkoła.

Golubska warownia pograniczaNa XX wieku podjęto z inicjatywy cesarza Wilhelma II pierwsze prace restauracyjne, a w 1913 roku odsłonięto portal kaplicy. W 20-leciu międzywojennym, po powrocie Golubia do Polski, urządzono tu muzeum regionalne. Podczas II wojny światowej Niemcy przeznaczyli zamek na obóz dla Hitlerjugend.

Po zakończeniu działań wojennych oraz odbudowie zamku w latach 1947-1953 powstała koncepcja zakładająca wykorzystanie zabytku w celach kulturalnych i hotelowych. Plany te zrealizowano w latach 1960-67. W ostatnich latach zamek zasłynął z organizacji turniejów rycerskich, które zapoczątkowały modę na tego typu imprezy w całej Polsce.

Obecnie na zamku znajduje się hotel, muzeum i restauracja. Na terenie dawnego przedzamcza znajduje się kopią słynnej armaty Kolumbryny z filmowego „Potopu”.

Może Ci się spodobać

  • Iwona Z.

    Piękny zamek mieliśmy okazję go odwiedzić jakiś czas temu.