Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie

Podobnych świątyń, od setek lat niezmienionych, w Polsce prawie już nie ma. Tym bardziej należy odwiedzić drewniany kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim.

Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie
Fot. Andrzej Otrębski [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Drewniana świątynia w Dębnie jest chyba najlepiej znanym zabytkiem tego typu w Polsce. Do położonej na Podhalu świątyni przyjeżdżają turyści, wypoczywający zarówno w okolicy, jak też w i Zakopanem oraz Szczawnicy. Zimą z względu na wilgoć kościół często jest zamknięty.

Obecny kościół zbudowano w 2. połowie XV wieku na miejscu starszej świątyni. Jedyną jego rozbudowę przeprowadzono w 1601 roku, dostawiając wieżę zwieńczoną izbicą, charakterystyczną dla wielu drewnianych świątyń Małopolski i Podkarpacia.

Kościół w Dębnie wyróżnia się nie tylko sylwetką (idealnie wkomponowaną w krajobraz) i cennym wyposażeniem, ale przede wszystkim unikatową polichromią patronową z około 1500 roku. Zachowana w całości polichromia wykonana jest w 33 kolorach i zawiera aż 77 różnch motywów. Najczęstsze to ornamenty roślinne i geometryczne. Występują także wątki figuralne i zwierzęta, wśród nich głównie jelenie. Szablony były wielokrotnie używane w różnych obiektach, te prawdopodobnie, ze względu na ich świecki charakter w dworach szlacheckich i magnackich.

Podczas zwiedzania świątyni warto zwrócić na późnogotycki ołtarz (tryptyk) z początku XVI wieku. W jego polu środkowym znajdują się wizerunki Matki Bożej z Dzieciątkiem, św. Michała Archanioła z mieczem i wagą oraz św. Katarzyny Aleksandryjskiej, na skrzydle lewym – św. Jana Ewangelisty oraz św. Stanisława, zaś na skrzydle prawym – św. Jana Chrzciciela oraz św. Mikołaja. Po zamknięciu widzimy sceny pasyjne: Chrystus w Ogrójcu, Ecce Homo, Biczowanie, Upadek pod krzyżem.

Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie
Fot. Andrzej Otrębski (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Do średniowiecznego wyposażenia kościoła należy gotycki krucyfiks z symbolami ewangelistów (ok. 1380 roku) umieszczony na belce tęczowej, oraz gotyckie tabernakulum, umieszczone obecnie w północnej ścianie kościoła. Obok niego wisi kopia obrazu z 1280 roku przedstawiającego św. Agnieszkę i św. Katarzynę. Oryginał został przeniesiony z kościoła do Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie.

Atrakcją tego niezwykłego kościoła są dzwonki z XV wieku (albo starsze), zazwyczaj leżące w prezbiterium. Szczególna skala tego instrumentu, określana mianem gamy perskiej (dłuższe płytki dają wyższe tony), została uzyskana przez wykonanie płytek ze specjalnego stopu i zakopanie ich w ziemi na pewien czas.

W kościele znajduje się również XVI-wieczna haftowana chorągiew wojenna z wizerunkiem św. Stanisława ze Szczepanowa. Wedle niepotwierdzonych przekazów zostawiły ją wojska Jana III Sobieskiego powracającego spod Wiednia po zwycięstwie nad Turkami.

Tyle o głównych atrakcjach kościółka dębniańskiego. Prócz nich w kościele zachowały się archaiczne elementy wyposażenia, w większości wykonane z desek pokrytych malowidłami.

Fot. tyt.: Andrzej Otrębski [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons